Trong điều trị thụ tinh trong ống nghiệm (TTTON), bác sĩ (BS), chuyên viên phôi học (CVPH) và vợ chồng bệnh nhân thường đặt ra một câu hỏi quan trọng: Đâu là phôi tốt nhất để mang lại cơ hội có thai cao nhất?
Đây là một câu hỏi không dễ trả lời, vì phôi người là một cấu trúc hiển vi phức tạp, với sự tăng trưởng và phát triển diễn ra trong một khoảng thời gian rất ngắn. Mục tiêu của bài viết này là giúp bệnh nhân có cái nhìn cơ bản về quá trình đánh giá phôi và ý nghĩa của việc phân loại phôi trong điều trị TTTON.
1. Vì sao cần phân loại phôi trong TTTON?
Đánh giá phôi là một quy trình được thực hiện bởi CVPH, sử dụng kính hiển vi với độ phóng đại rất lớn. Các tiêu chuẩn đánh giá được chọn lọc dựa trên kinh nghiệm theo dõi hàng triệu phôi từ các chuyên gia phôi học trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, trên thực tế, có những trường hợp phôi được phân loại không tốt nhưng vẫn đậu thai, trong khi một số phôi được phân loại tốt thì lại không đạt kết quả mong muốn. Nguyên nhân là hình thái bên ngoài của phôi không phản ánh chính xác thông tin di truyền bên trong – yếu tố quyết định sự phát triển tiếp theo của phôi.
Bên cạnh các hệ thống đánh giá được đồng thuận bởi các Hiệp hội chuyên gia quốc tế, mỗi trung tâm TTTON có thể điều chỉnh hệ thống đánh giá để phù hợp với điều kiện làm việc thực tế. Với hơn 27 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực TTTON, hệ thống IVF Mỹ Đức đã xây dựng riêng bộ tiêu chuẩn đánh giá phôi ngày 3 và ngày 5, nhằm lựa chọn ra những phôi có khả năng đậu thai cao nhất. Bài viết này cung cấp một số thông tin cơ bản về hệ thống đó để bệnh nhân hiểu rõ hơn và an tâm hơn trong quá trình điều trị.
Kỹ thuật nuôi phôi Timelapse tại hệ thống IVFMD
2. Quá trình phát triển phôi và các mốc đánh giá
Noãn sau khi thụ tinh thành công với tinh trùng sẽ tạo thành hợp tử, là tế bào đầu tiên của cơ thể sống. Sau mỗi khoảng thời gian xấp xỉ 1 ngày, tế bào này và những tế bào tiếp theo sẽ nhân đôi, làm tăng tổng số tế bào theo cấp số nhân.
Các chuyên viên phôi học sẽ lựa chọn các thời điểm sau 1 ngày, 3 ngày và 5 ngày để đánh giá kết quả của quá trình tạo phôi và nuôi phôi.
3. Phân loại phôi ngày 3 – Giai đoạn phân chia
Phôi 3 ngày tuổi, hay còn gọi là phôi giai đoạn phân chia, là giai đoạn các tế bào tiếp tục nhân đôi nhưng kích thước tổng thể của phôi không thay đổi, vẫn tương đương với kích thước của noãn trước thụ tinh.
Ví dụ như một chiếc bánh pizza được chia thành nhiều miếng – số lượng miếng tăng nhưng kích thước chiếc bánh vẫn như cũ. Trong quá trình phân chia này, các thông tin di truyền từ bố và mẹ được nhân bản lên theo số lượng tế bào.
Hình phôi ngày 3 – 8 tế bào
Không phải tất cả tế bào đều phân chia đồng loạt
Trong thực tế, các tế bào của phôi không phân chia đồng bộ. Có tế bào phân chia sớm, có tế bào phân chia muộn. Do đó, khi quan sát dưới kính hiển vi, có thể thấy phôi có 6, 7 hoặc 9 tế bào, thay vì con số lý tưởng là 8 tế bào. Điều này không phải là dấu hiệu của chất lượng phôi kém – phôi vẫn có thể phát triển bình thường.
Hiện tượng phân mảnh
Đôi khi, một phần tế bào phôi bị vỡ ra ngoài, tạo thành các mảnh vụn (phân mảnh). Những mảnh này không chứa chất liệu di truyền mà chỉ là phần phụ trợ. Dù nguyên nhân chưa được hiểu rõ, nhưng nếu phôi có nhiều mảnh vụn, khả năng phát triển sẽ bị hạn chế do thiếu hụt các chất phụ trợ.
Tiêu chí phân loại phôi ngày 3 tại IVF Mỹ Đức
Phân loại phôi ngày 3 được thực hiện dựa trên 3 tiêu chí chính:
- Số lượng tế bào
- Tương quan kích thước giữa các tế bào
- Mức độ phân mảnh
Dựa vào đó, phôi sẽ được xếp thành các loại I, II, III tương ứng với chất lượng giảm dần. Ngoài ra, nếu có các bất thường khác như đa nhân, không bào, dạng kéo dài, phân mảnh rời rạc hoặc mảnh vỡ lớn, tiên lượng của phôi sẽ bị ảnh hưởng thêm.
4. Phân loại phôi ngày 5 – Giai đoạn phôi nang
Phôi ngày 5, hay còn gọi là phôi nang, đã trải qua nhiều thay đổi so với ngày 3. Lúc này, các tế bào không chỉ gia tăng về số lượng mà còn bắt đầu phân chia nhiệm vụ rõ ràng:
- ICM (Inner Cell Mass): nhóm tế bào bên trong – phát triển thành thai nhi
- TE (Trophectoderm Epithelium): lớp tế bào bao ngoài – phát triển thành bánh nhau và màng ối
Ngoài ra, các tế bào phôi bắt đầu tiết ra dịch, kết hợp với lớp tế bào TE bao quanh, tạo thành cấu trúc phôi nang, trông giống như một nang rỗng. Mức độ giãn nở của phôi nang là một tiêu chí đánh giá quan trọng.
.Tiêu chí phân loại phôi ngày 5
- Độ giãn nở của phôi nang: được đánh giá từ cấp 2 đến 6, tùy vào mức độ phát triển
- Hình thái của ICM và TE: được phân loại chủ quan theo các mức A, B, C, D
Ví dụ: Một phôi được phân loại 6AB nghĩa là:
- 6: Mức độ giãn nở cao nhất
- A: Chất lượng của ICM rất tốt
- B: Chất lượng của TE ở mức trung bình khá
Lưu ý: Trong phân loại này, số thứ tự (2–6) càng cao thì chất lượng phôi càng tốt; chữ cái (A–D) thể hiện chất lượng ICM và TE, với A là tốt nhất, D là kém nhất.
Hình phôi nang ngày 5
5. Phân loại phôi có quyết định kết quả điều trị?
Dù phân loại phôi là công cụ quan trọng để lựa chọn phôi tốt, nhưng nó không phải yếu tố quyết định duy nhất trong việc đạt được thai kỳ thành công.
Bác sĩ hỗ trợ sinh sản sẽ căn cứ vào:
- Tuổi của phôi và bệnh nhân
- Chất lượng phôi
- Tình trạng nội mạc tử cung
- Các yếu tố bệnh lý đi kèm
Các yếu tố này sẽ giúp cá thể hóa phác đồ điều trị và tối ưu khả năng mang thai. Điều này lý giải vì sao có những phôi không đạt điểm cao về mặt hình thái nhưng vẫn mang lại thai kỳ thành công.
Phân loại phôi là một phần quan trọng trong quá trình thụ tinh trong ống nghiệm. Việc hiểu được nguyên lý đánh giá và ý nghĩa của các tiêu chí phân loại sẽ giúp bệnh nhân có cái nhìn đúng đắn, thực tế và an tâm hơn khi đồng hành cùng đội ngũ điều trị.
Tại IVF Mỹ Đức, hệ thống phân loại phôi ngày 3 và ngày 5 được xây dựng dựa trên thực tiễn lâm sàng lâu năm, hỗ trợ bác sĩ trong việc lựa chọn chiến lược phù hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể – mang lại cơ hội làm cha mẹ cao nhất cho mỗi gia đình.
IVF Mỹ Đức – Fulfill Your Hope